TshiVenḓa

Venḓa kana Tshivenḓa ndi luambo lwa Bantu nahone ndi luambo lwa tshiofisi Afurika Tshipembe na kha la Zimbabwe. Lu ambiwa nga maanḓa nga Vhavenḓa (kana Vhavenḓa) vha tshipembe ha vunḓu ḽa Limpopo ḽa Afurika Tshipembe, khathihi na vhaṅwe vha Vhalemba Afurika Tshipembe. Luambo lwa Tshivenḓa lu na vhushaka na Tshishona (Karanga na Kalanga) lune lwa ambiwa Tshipembe ha Afrika. Nga tshifhinga tsha khethululo Afurika Tshipembe, Bantustan ya Venda yo thomiwa u katela vhaambi vha Tshivenda vha Afurika Tshipembe.

U ya nga mbalo ya vhathu ya 2011, vhaambi vha Tshivenḓa vho ḓala fhethu hu tevhelaho: Masipala Wapo wa Makhado, une wa vha na vhathu vha 350,000; Masipala Wapo wa Thulamela, une wa vha na vhathu vha 370,000; Masipala Wapo wa Musina,une wa vha na vhathu vha 35,000; na Masipala Wapo wa Mutale, une wa vha na vhathu vha 89,000. Tshivhalo tshoṱhe tsha vhaambi tshiṱirikini tsha Vhembe zwa zwino tsho ima kha 844,000. Kha vundu ḽa Gauteng, hu na vhathu vha 275 000 vhane vha amba Tshivenḓa. Vha re fhasi ha 10 000 vho phaḓalala u mona na shango ḽoṱhe,kha tshivhalo tshoṱhe tsha vhane vha amba Tshivenḓa Afrika Tshipembe kha 1.2. vhathu vha milioni kana 2.2% fhedzi ya vhathu vha Afurika Tshipembe, zwine zwa ita uri vhaambi vha Tshivenda vha vhe vha luambo luṱuku lwa vhuvhili Afrika Tshipembe, nga murahu ha luambo lwa Ndebele, lune lwa vha 1.1. vhaambi vha milioni. Mbalo ya vhathu vha vhavenda kha la Zimbabwe a i tou vha khagala fhedzi zwazwino i nga vha yo ima kha milioni. Vhathu vha hone vho ḓala Tshipembe ha shango fhedzi vha dovha vha phaḓalala na kha dziṅwe ḓorobo na dziḓorobo. Hu dovha ha vha na tshivhalo tshihulwane tshavho Afurika Tshipembe ḽa vhahura hune vha vha vhashumi vha vhatsinda.