U guda luambo lwa vhufa

U guda luambo lwa vhufa,kana u wana luambo lwa vhufa, ndi nyito ya u guda luambo lwa vhufa u bva kha tshigwada tsha ethnolinguistic tshine nga mvelele tsha amba luambo, kana u bva kha vhane muṱa wavho wa vha u tshi amba luambo lwa ḓivhazwakale. U ya nga ṱhalutshedzo yo ṱanganedzwaho nga Valdés, nyambo dza vhufa nga u angaredza ndi nyambo ṱhukhu kha tshitshavha nahone dzi anzela u gudiwa hayani musi muthu a tshee muṱuku. Musi mugudi wa luambo lwa vhufa a tshi aluwa fhethu hune ha vha na luambo lune lwa vha na vhuhosi lwo fhambanaho na luambo lwawe lwa vhufa, mugudi u vhonala e na vhukoni vhuhulwane kha luambo lune lwa vha na vhuhosi nahone kanzhi u ḓipfa o vhofholowa u amba nga lwonolwo luambo.[1] "Luambo lwa vhufa" lu nga dovha lwa vhidzwa sa "luambo lwa tshitshavha", "luambo lwa hayani", na "luambo lwa vhomakhulukuku".

Nyambo dza vhufa dzi nga gudiwa kha nyimele dzo fhambanaho, hu tshi katelwa na ndayo ya zwikolo zwa nnyi na nnyi na khoso dza luambo dzo dzudzanywaho nga tshitshavha tshine tsha amba luambo lwo khetheaho nga tshifhinga tsha murahu ha tshikolo kana nga mafhelo a vhege. Musi muthu a tshi khou ḓidzhenisa kha u guda luambo lwa vhufa lu songo lugelwaho, u vha a tshi khou wana luambo kha tshigwada tsho khetheaho tsha lushaka tshine nga mvelele tsha amba luambo honolo, kana kha muthu ane muṱa wawe wa vha u tshi amba luambo honolo nga ḓivhazwakale. Ndayo ya luambo lwa vhufa lwa fomala/ lwo lugelaho kana lwo tendelwho u shumiswa nga ngomu kiḽasirumuni, hune vhagudi vha funzwa luambo lune lwa khou shumiswa mahayani avho kana vhukati ha miraḓo ya lushaka lwavho. Mbekanyamushumo dza luambo dzine dza katela zwikolo zwa Mugivhela na khoso dzine dza itea nga nnḓa ha awara dza tshikolo ndi mbekanyamushumo dzine vhana vha ṱuṱuwedzwa u bvelaphanḓa kana u bveledza na u khwinisa vhukoni havho ha luambo lwa vhufa .