Tshidammba

  

Tshidammba ndi zwiḽiwa zwine zwa vha uri zwo itwa nga dzi mbeu dza mavhele dzo omiswaho dzine dza vha uri dzo ṱanganiswa na u tshetshelelwa u swika dzi tshi pwashea, fhedzi hu songo ṱanganywa zwavhuḓi sa tshikoli kana thuvhule. Zwine zwa vha uri zwo vala zwine zwa vha uri zwo mona na mbeu zwi ya vulea zwa bviswa musi hu tshi khou ṱhavhiwa na u ṱhavhiwa. I ḽiwa u mona na Tshipembe Afrika na nga vhathu vha Lozi , Tonga vha Zambia na swigiri na mafhi ane avha uri aya dunga. I nga dovha ya ḽiwa na gwengwelele na zwithu zwo fhambanaho. I bikiwa na ṋawa kha mufuda wa Xhosa wa umngqusho nahone tshiṅwe tshifhinga i ḽiwa na tshakalaka . I nga dovha ya ḽiwa na nama ya kholomo, nngu, khuhu na kha zwithu zwine zwa vha uri zwo ḓala.

Tshidammba ndi zwiliwa zwine zwa bva kha vhathu vha kale vha Amerikha, zwi tshi bvakha ipfhi laNarraganseet . vhathu vha England u bva tshifhingani tsha vhukoloni vho vha vha tshi vhudza phuthu ya mavhele kana ttshirialia nga dzina la tshidammba

Sa homini, tshidammba tshi lugiselelwa ubva kha zwiliwa (nawa dzo bvisiwaho makwati) ya mavhele, fhedzi hezwi zwivhili zwi bveledziwa nga ndila dzo fhambanaho.

Thuvhule dza mavhele (tshikoli) dzine dza vha uri adzi ngo fhandekana na dzine dza vha uri adzi ngo fhaṱiwa dzi nga dovha dza bikiwa (u vhiliswa) u swika dzi tshi vha ṱhukhu. Hezwi zwiḽiwa zwi vhidziwa upfi " zwidammba " nga tshi Afrikaans. Tshidammba kanzhi iya fhiwa na dzi nawa, sa kha "tshidammba na dzi nawa".

Sedzani na

• Mutevhe wa zwiliwa zwa mavhele
• maganda
• phothala ya zwiliwa