Amerika

Amerika ndi dzhango ḽa vhuvhili nga vhuhulwane kha Ḽifhasi, nga murahu ha Asia. Dzi dzhia vhunzhi ha Hemisphere ya Vhukovhela ha pulanete. Dzi bva Lwanzheni lwa Arctic devhula u ya kha Zwiṱangadzime zwa Diego Ramírez devhula, hune Lwanzhe lwa Atlantic na lwa Pacific lwa ṱangana hone, nga zwenezwo zwi ṱalusa mikano ya vhubvaḓuvha na vhukovhela ha dzhango, nga u tevhekana. Nga vhupo vhune ha fhira 43,316,000 km2, ndi dzhango ḽa vhuvhili ḽihulwane kha ḽifhasi (ḽihulwanesa ndi tshipiḓa tshi si tsha dzhango tsha Afro-Eurasia), ḽi katela 8% ya mavu oṱhe a Ḽifhasi na 28.4% ya zwikwea zwaḽo zwi ṱoḓaho u vha 2 biḽioni wa khiḽomitha.
Nga mulandu wa vhuhulwane hayo na zwivhumbeo zwa dzingu, Americas nga mvelele yo khethekanywa ya vha dzingu dzo vhalaho dza continental. Gerardus Mercator ndi ene wa u thoma u shumisa dzina ḽa "America" kha dzhango ḽoṱhe na u ḽi fhandekanya ḽa vha zwipiḓa zwivhili zwihulwane, North na South, a thoma mukano vhukati ha parallels ya vhu 7 na ya vhu 9, u mona na Isthmus ya Panama. Hedzi dzingu dzi ḓivhiwa sa Amerika Tshipembe na Amerika Tshipembe, nga u tevhekana. Zwa zwino, zwiimiswa zwa U.S. zwo khethekanya dzhango ḽa Amerika ḽa vha Amerika Tshipembe, Amerika Vhukati, Caribbean, na Amerika Tshipembe. Nga zwenezwo, Amerika Vhukati na Caribbean zwi dzhiiwa sa zwipiḓa zwiṱuku zwo fhambanaho zwa Amerika Tshipembe. Malugana na zwivhumbeo zwa politiki, zwa ekonomi, na zwa mvelele, hu na phambano vhukati ha Anglo-America na Latin America.